Exlibris
Hasip Pektaş
Karel Benes
97
EXLİBRİS
Exlibris, kitabın sahiplik belgesi olarak
tanımlayabileceğimiz, üzerinde kitap sahibinin ismi
ile resim veya tipografik öğelerden oluşan, kitap
kapağının içine yapıştırılan küçük boy, özgün grafik
çalışmalardır.
“…nın kitaplarından”, “…nın kitaplığından”
anlamına gelen Ex libris, Latince kökenli bir kelime
olup Türkçede de kullanılmaktadır.
Erken Ortaçağ’da exlibris öncesi kitaplara
el yazısıyla sahiplik kaydı düşülmekteydi.
Özellikle matbaanın icadı ve yaygınlaşmasıyla
basılı eserlerin sayısındaki artışa paralel olarak
kütüphaneler exlibris kullanmaya başladılar.
En eski örnekleri 15. yüzyıla giden exlibrisin
kullanımı 16. yüzyılda çok yaygınlaşmış, Albrecht
Dürer, Lucas Cranach, Hans Holbein gibi ünlü
sanatçılar da exlibris ile uğraşmışlardır. Rönesans
döneminde dekoratif öğelerle süslenmiş aile
armaları ve portreler, Barok dönemde ise kutsal
resimler exlibrise konu olmuşlardır. 19. yüzyılda
artan basılı kitap sayısı ile orantılı olarak mühür
ve damgalar da exlibris işlevini üstlenmiş, ancak
sanatsal exlibris koleksiyonculuğu da bu yüzyılın
ikinci yarısında ortaya çıkmıştır.
Türkiye’de 20. yüzyılın son çeyreğinde özellikle
güzel sanatlar eğitimi veren kurumlarımızdaki
bazı öğretim elemanlarının teşvikiyle exlibris
tanınmaya başlamıştır. Müzemize önemli bir
koleksiyonunu bağışlayan Hasip Pektaş’ın
exlibrisin yayılmasındaki çabaları çok büyüktür.
Koleksiyonlarını müzemize bağışlayan Mehmet
Aslan ve Etik Sanat Evi yöneticisi Sezin Haşıcı bu
sanatın İzmir’de tanınmasına öncülük etmişlerdir.
Exlibris, günümüzde birçok ülkede bienal, sergi
ve yarışmalarla sanatçıların ilgi alanına giren özgün
bir sanat dalı olarak varlığını sürdürmektedir.
1...,88,89,90,91,92,93,94,95,96,97 99,100,101,102,103,104,105,106,107,108,...118