Matbaa
54
İNKUNABEL
Latince “incunabulum” (beşik) kelimesinden
gelen İnkunabel veya beşik baskısı ile matbaanın
Gutenberg tarafından bulunuşundan 1500 yılı
sonuna kadar geçen yarım yüzyıllık süreç içinde
basılan tüm eserler tanımlanmaktadır.
Kitapların yanısıra aynı dönemde basılmış olan
broşür, afiş, duyuru ve mektuplar da inkunabel
olarak kabul edilirler.
İlk inkunabelları basan Gutenberg ve
arkadaşları, bu kitaplarda Ortaçağ kitap
geleneğinde var olan renkli desenler, çiçekler,
yapraklar, masal kahramanları, insan, hayvan ve
melek figürleri ve müzik aletleri gibi süslemelere
yer vermişlerdir. Ancak baskı yoluyla mümkün
olmadığından bu resimler baskı sonrası elle
işlenmişlerdir.
İnkunabeller döneminde kitapların çoğu büyük
boyutta basılmış olmasına karşın kitap fiatları
ve taşıma zorluğundan dolayı kitap boyutları
zamanla küçülmüştür.
TIPKIBASIM (FAKSİMİLE)
Latince tıpkısını yapma anlamına gelen
“facsimile” den gelen “tıpkıbasım” veya
“faksimile” bir eserin orijinaline sadık
kalınarak, boyut, renk, malzeme, cilt ve içinde
bulunduğu koşulları bire bir verecek şekilde
gerçekleştirilen aynı basımıdır.
Günümüzün özel ve karmaşık baskı
teknikleriyle sınırlı sayıda üretilen tıpkıbasımlar
pahalı kitaplar olarak kütüphanelerde yer alırlar.
Ortaçağ’ın değerli el yazmaları, inkunabeller,
haritalar veya diğer ender kitap ve belgelere
ulaşabilme ve onları genele yayma yolunda
tıpkıbasımlar önemli bir işlev üstlenirler.
Orijinal eser korunurken aynı eserin tıpkıbasımı,
kütüphanelerde rahatlıkla ele alınabilir veya
sergilerde yer alarak orijinal eserin zarar
görmesini veya çalınmasını önleyebilir.
“De Simplici Medicina”, 14. yüzyıl. Basel, 1960.
Orijinali İsviçre’nin Basel Üniversitesi Kütüphanesi’nde bulunan
eserin tıpkıbasımı üniversitenin 500. yıl kutlamaları kapsamında
Sandoz Firması tarafından bastırılmıştır.
İnkunabel sayfası
Ulm, 1489.
Basılmış metin üzerine paragraf başındaki
büyük ve süslü inisyal harfleri ve metin
süslemeleri elle yazılmış.
1...,45,46,47,48,49,50,51,52,53,54 56,57,58,59,60,61,62,63,64,65,...118