Dünya Renkli Kağıtları
yüzyıla kadar üretiminin yalnızca tek bir ailenin tekelinde
kalması kesin yasalara bağlanmış Suminagashi ile Batı
Asya’nın ebrusu arasında ne tür bir bağlantı olduğunu bugün
bilemiyoruz. Ancak Asya’yı bir uçtan bir uca kat eden İpek
Yolu’yla yalnızca ürünlerin değil tekniklerin de taşınmış
olabileceğini unutmamalıyız.
Avrupa renkli kağıt tarihinin en önemli ülkelerinden
Almanya’nın renkli kağıt tarihi 15. yüzyıla kadar gider.
1390 yılında kağıt üretimine başlayan ülkede kısa sürede
“yüzlerce” kağıt değirmeni kurulur. Çünkü kültürün temel
ham maddesi kağıdın üretimi, matbaanın 1450’li yıllarda
Gutenberg tarafından kullanıma sokulmasıyla yeni bir ivme
kazanır. Basılmış kitap, el yazması kitapların aksine, çabuk
hazırlanmış, ucuz ve dolayısıyla yüksek baskı adediyle her
bir köşeye ulaşabilmektedir. (Osmanlı’da 19. yüzyıla kadar
kısa bir iki girişimin dışında kağıt üretilemediğini, dışa
bağımlı kalındığını ve 18. yüzyılda ilk basılacak kitaplar
için fetvalarla uğraşıldığını burada belirtmek yerinde
olacaktır.) Alman ciltçilerin kitap ciltlerinde deri ve
parşömene göre daha ucuz olan kağıda yönelmeleri kağıdın
dekoratif amaçlarla işlenmesini beraberinde getirir.
Ayrıca daha sonra tekniklerin anlatımında görüleceği gibi,
matbaacılıkta kullanılan baskı makineleri de yeni kağıt
renklendirme tekniklerinin gelişmesine yardımcı olur.
Kağıt Almanya’da, 15. yüzyılın başlarında - önceleri
parşömene uygulandığı gibi - fırça yardımıyla bir veya iki
yüzüne boya sürülerek renklendirilirdi. Üzerindeki fırça
izleriyle tekdüzelikten uzak bu “Tek Renkli Sürme Kağıdı”
(Einfarbig gestrichenes Papier – Alm.) Avrupa’nın birçok
ülkesinde 20. yüzyılın başlarına kadar yapıla gelir. Bunların
belgeleyebildiğimiz en eski örnekleri 1430, 1440, 1450
yıllarından kalan oyun kağıtlarının arka yüzeylerindedir.
1450 ve 1470 yılından kalan en eski tarifler kitaplarında ise
boyaların hazırlanışından kağıda uygulanmasına kadar ilk
tecrübeler aktarılır.
1570’lere kadar olan dönemde üretilen diğer renkli
kağıtlar, günümüzde eski örneklerini bulmanın neredeyse
imkansız olduğu “Kadife Kağıdı” (Velourpapier – Alm.) ve
“Ağaç Doku Kağıdı”dır (Fladerpapier – Alm.). Kadife Kağıt,
kağıt yüzeyine sürülen tutkala “yün tozu” serpilmesi ve
bunun ezilmesi yoluyla üretilir. Ele alındığında kadife
hissi verir. Ağaç Doku Kağıt, çoğunlukla kullanılan akağaç
tahtası üzerindeki ince ağaç damarlarının taklididir.
Ahşap kalıplarla basılarak üretilen bu kağıtlar, o dönem
marangozlarının - marangoz loncası nizamnamesinde
kesinlikle yasak olduğu belirtilmesine rağmen -
mobilyaların iç kısımlarına uyguladıkları pahalı yüzey
kaplama ve işleme işlerini çok daha ucuza elde etme
amacıyla kullanılmışlardır.
“Sıçratma Kağıdı”, (Kiebitzpapier veya Granitpapier –
Alm.): 1580 lerde görülmeye başlayan bu kağıtlar, boyanın
fırça yardımıyla küçük noktacıklar şeklinde kağıdın
üzerine sıçratılmasıyla elde edilir. Sarı/kahverengi olanlar
Kiebitzpapier, gri/siyah olanlar Granitpapier adıyla Alman
renkli kağıt terminolojisine girmişlerdir.
16. yüzyılın son çeyreğinde Türk Siluet Kağıdı
“Silhouettenpapier” ve Ebru Kağıdı “Türkisch-Papier”
“Basma” kağıdı, 18. yüzyıl
Brokar kağıdı, 18. yüzyıl
Metal kağıdı, 19. yüzyıl
24
1...,15,16,17,18,19,20,21,22,23,24 26,27,28,29,30,31,32,33,34,35,...118